Niepełnosprawność i Rehabilitacja
Instytut Pracy i Spraw Socjalnych

NR 4 2019


EDUKACJA DO WYZWOLENIA: EDUKACJA SPECJALNA W KIERUNKU SERDECZNOŚCI
ANDRZEJ WIERCINSKI
Streszczenie:

Nasz interdyscyplinarny projekt „Hermeneutyka osób niepełnosprawnych: wada, deprywacja, defekt, dyskryminacja” zajmuje się zjawiskiem niepełnosprawności z różnych perspektyw fenomenologicznych i hermeneutycznych, aby ujawnić zawiłości dialektyki zdolności i niepełnosprawności. Głęboko wierzymy, że możemy wnieść ważny głos do zinformatyzowanego świata i pokazać, jak wiele jest do przemyślenia, kiedy mamy do czynienia ze sposobem bycia człowieka w świecie. Zamiast uciekać się do nagich schematów zdolności/niezdolności, chcielibyśmy promować sposób rozumienia człowieka jako człowieka zdolnego (l’homme capable), zdolnego do mówienia, działania, cierpienia, bycia odpowiedzialnym i gotowym na trudne doświadczenie przebaczania. Jeśli i kiedy zrozumiemy, że ludzie są warci więcej niż ich działania, otworzymy się, być może na początku nieświadomie, na postrzeganie niepełnosprawności jako prowokacji do poprawy życia i przyjęcia wszystkich tych doświadczeń, które mogą pomóc nam zaakceptować nasz ludzki stan w jego złożonej pełni. Dwukropek w tytule wskazuje, że projekt stara się zbliżyć do niepełnosprawności i wszystkich znanych egzystencjalnych stanów/elementów niepełnosprawności w szerszym horyzoncie, a nie tylko w naszym rozumieniu człowieka jako osoby działającej i cierpiącej (l’homme agissant et souffrant).

 

Słowa kluczowe: Hermeneutics of Dis-ability: Dis-advantage, De-privation, and Dis-crimination, De-fect
HERMENUTYKA ZDOLNOŚCI. OD ISTOTY DO FUNKCJI, OD FUNKCJI DO ZDOLNOŚCI: PRZYGOTOWANIE PODSTAW ONTOLOGICZNYCH DLA ETYKI INSPIROWANEJ PODEJŚCIEM DO ZDOLNOŚCI
ROISÍN LALLY
Streszczenie:

Celem World Report on Disability (Światowy raport na temat niepełnosprawności) przygotowanego przez Światową Organizację Zdrowia (WHO 2017) jest to, aby wszyscy ludzie żyli zdrowo, komfortowo i godnie. Ta minimalna prognoza ludzkiej egzystencji staje się problematyczna, biorąc pod uwagę, że na całym świecie szacuje się, iż jest miliard osób o ograniczonych funkcjach lub niepełnosprawności. Komplikuje to dodatkowo fakt, że 80% osób z niepełnosprawnościami żyje w rejonach wiejskich o niskich i średnich dochodach, co sugeruje silny związek między niepełnosprawnością a ubóstwem [tłum. własne] (Banks, Kuper i Polack 2017). Dlatego niepełnosprawność jest złożoną krzyżówką zdrowia, ubóstwa i środowiska. Istnieją jednak głębsze rozważania na temat antropologii filozoficznej i ontologii, które leżą u podstaw tych kwestii politycznych i socjologicznych. W rzeczywistości sama WHO twierdzi, że niepełnosprawność jest częścią ludzkiego schorzenia [tłum. własne] (Banks, Kuper i Polack 2017, s. 3). Prawie każda osoba w pewnym momencie swojego życia doświadczy upośledzenia i zwiększonych trudności w funkcjonowaniu – i każda osoba na pewno tego doświadczy, jeśli przeżyje wystarczająco długo, aż do starości. Tak więc niepełnosprawność otwiera ontologiczne pytanie o sens bycia na nowo, nie jako „bycie ku śmierci” (skończoność), ale jako „bycie ku niepełnosprawności” (słabość).

 

Słowa kluczowe: but as beings-towards-disability (fragility), not as beings-towards-death (finitude)
TĘSKNOTA ZA UTOPIĄ — HERMENEUTYCZNA INTERPRETACJA ZORIENTOWANYCH NA PRZYSZŁOŚĆ NARRACJI MŁODZIEŻOWYCH
EVA MARSAL
Streszczenie:

„Utopie są latarniami morskimi w morzu rzeczywistości” [tłum. własne] (Freyer 1936, s. 15), dostarczają oczekiwań na przyszłość, które krytykują istniejące konstelacje i fikcyjnie je pokonują. Krytykując teraźniejszość i spoglądając w przyszłość, utopie przywołują myślenie ukierunkowane na cel. Takie utopie są kluczowe w przezwyciężaniu istniejącej niezgody, niesprawiedliwości i struktur społecznych. Dlatego są ważną odpowiedzią na świat pełen kryzysów, niepewności, nieobliczalności, niemożliwości, braku szacunku, a także nieludzkości itp. Jednak utopie mają szansę wpływać na świat, jeśli są związane z uczuciem tęsknoty. Dlatego staram się rozwinąć „tęsknotę za utopią” jako koncept teoretyczny, o którym z jednej strony decydują teorie filozoficzne, a z drugiej codzienne rozumienie. Psychologiczne teorie rozwoju sugerują, że dorastanie jest predestynowane do tworzenia konceptu „tęsknoty za utopią”; dlatego uczniowie klas V–X z południowych Niemiec zastanawiali się nad tym i napisali narracje do mojego pytania badawczego.

W swoim wystąpieniu przedstawiam szkic filozoficznych konceptów: tęsknotę, utopię i literacką formę/ metodę „narracji”, a następnie nasze badania nad tym, jak młodzi Niemcy wyobrażają sobie przyszłość.

Słowa kluczowe: future, young, envision, the, how, imagine, Germans, and
NIEPEŁNOSPRAWNOŚĆ I FENOMENOLOGICZNE SPOJRZENIE: W KIERUNKU UCIELEŚNIONEGO ZROZUMIENIA UZALEŻNIENIA
DAN REIST
MAHBOUBEH ASGARI
TRUDY NORMAN
TIM DYCK
Streszczenie:

Obecne dysputy na temat uzależnienia w różny sposób budują osoby uzależnione jako niepełnosprawne lub upośledzone w jakiś znaczący sposób i potrzebujące „naprawy” poprzez mniej lub bardziej autorytarny model leczenia i świadczenia usług. Posługując się pojęciem niepełnosprawności jako punktem wyjścia, staramy się w tym artykule odpowiedzieć na pytanie: W jaki sposób orientacja fenomenologiczna może przyczynić się do zrozumienia uzależnienia i pomóc w rozwiązaniu niektórych zawiłych kwestii omawianych dziś w literaturze?

Dowodzimy, że fenomenologiczna perspektywa jest potrzebna, aby rozwiązać obecne napięcia dysputy na temat uzależnień i wskazać drogę do bardziej skutecznej reakcji na obecnie rosnący wpływ uzależnień na życie ludzkie.

Zaczynamy od omówienia niepełnosprawności i uzależnienia, od tego, w jaki sposób dysputa w obu dziedzinach przemieściła się między modelami indywidualnymi i społecznymi, oraz wskazujemy w dysputach podstawowe założenia kartezjańskie. Przechodzimy dalej, aby przedstawić bardziej szczegółową analizę dysput na temat uzależnień, w tym tych opartych na sprawiedliwości społecznej i perspektywach redukcji szkodliwości. Sugerujemy następnie fenomenologiczną krytykę tej literatury. Na koniec przedstawiamy przemyślenia, w jaki sposób perspektywa fenomenologiczna może wpłynąć na inne i być może bardziej egalitarne rozumienie zachowań uzależniających oraz w jaki sposób nasze reakcje mogą ulec zmianie, jeśli uznamy i wcielimy światy społeczne osób, które obecnie są nazywane „uzależnionymi”.

Słowa kluczowe: addictions, disabilities, addictive behaviors
HERMENEUTYCZNA PODRÓŻ CIĘŻKIEGO ŻYCIA
DANIEL J. SHUSTER
Streszczenie:

Spędzanie kilku tygodni w ciągu swojego siedemdziesięciodwuletniego życia nad zastanawianiem się nad własnymi doświadczeniami z różnymi formami niepełnosprawności, ujawnia, jak ja wtedy i teraz (nie)pasuję do tej sfery powszechnego doświadczenia, zwanej ludzkością, oraz jak doszedłem do konstruktywnego tworzenia celu w moim życiu i hermeneutycznie znajduje sens dla „świata społecznego” (patrz: Husserl, 1936). W prezentowanej pracy autoetnograficznej w metodach N. K. Denzina (2013a, 2013b) i M. van Manena (1997) opisuję kursywą własne fenomenologiczne doświadczenia z niepełnosprawnością na różnych poziomach egzystencji mojej dojrzałości i rozwoju. Następnie przerywam każdy poziom hermeneutycznymi refleksjami pisanymi bez kursywy „spoglądającymi wstecz” w ramach typów G. Therborna (2013) (witalnym, egzysten­cjalnym i zasobów) oraz jego mechanizmów (dystansowania, wykluczenia, hierarchizacji i wykorzystania) nierówności. Potencjalne wyniki to wykazana hermeneutyczna refleksja na temat przeżywanych doświadczeń dla poszerzonej świadomości ontologicznej oraz zachęta dla osób z niepełnosprawnościami do korzystania z narzędzia self-as-instrument [traktowanie samego siebie jako narzędzia do zmiany – przyp. tłum.] w celu opowiedzenia swoich historii i wymienienia ich prawd.

Słowa kluczowe: treating, for, tool, a, change, as, yourself