Niepełnosprawność i Rehabilitacja
Instytut Pracy i Spraw Socjalnych

NR 2 2019


POZYTYWNE ASPEKTY FUNKCJONOWANIA OSÓB Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ RUCHOWĄ — ANALITYCZNE MOŻLIWOŚCI, TRUDNOŚCI I PERSPEKTYWY
dr hab.,STANISŁAWA BYRA, prof. nadzw. UMCS
Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, Instytut Pedagogiki
Streszczenie:

Artykuł podejmuje zagadnienie analitycznych możliwości, trudności i perspektyw odnoszących się do pozytywnych aspektów funkcjonowania osób z niepełnosprawnością ruchową. Zostały one zaprezentowane w obrębie wyróżnionych obszarów problematycznych: stosowanie pozytywnych kategorii pojęciowych; wykorzystywanie koncepcji, teorii czy modeli do wyjaśnienia pozytywnych aspektów funkcjonowania w kontekście niepełnosprawności ruchowej; używanie sposobów weryfikowania tez zawartych w istniejących podejściach teoretycznych; implikacje praktyczne prowadzonych badań; perspektywy przyszłych badań. Zaznaczano teoretyczny i aplikacyjny wkład psychologii pozytywnej w rozumienie pozytywnych elementów psychospołecznej kondycji osoby z trwałymi ograniczeniami ruchowymi, przy jednoczesnym podkreślaniu pewnych swoistości badań nad niepełnosprawnością oraz niewielkiego jeszcze zakresu weryfikacji empirycznych w podejmowanej problematyce na gruncie pedagogiki specjalnej i psychologii rehabilitacji.

Słowa kluczowe: physical disability, positive psychology, positive aspects of functioning
DOŚWIADCZANIE SZCZĘŚCIA PRZEZ OSOBY Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ INTELEKTUALNĄ
dr hab., MONIKA PARCHOMIUK, prof. nadzw.
Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, Instytut Pedagogiki
Streszczenie:

Przedmiotem artykułu jest analiza niektórych zagadnień na temat szczęścia w populacji osób z niepełnosprawnością intelektualną, uwzględniającej jego hedonistyczny  i eudajmonistyczny wymiar. Na podstawie dostępnych opracowań omówiono wyniki badań poświęcone doświadczaniu szczęścia w wymiarze hedonistycznym, z uwzględnieniem osób o różnym poziomie funkcjonowania. Zwrócono przy tym uwagę na problemy natury metodologicznej, istotne dla uzyskania rzetelnego i trafnego materiału. Poruszono kwestię przydatności wymiaru eudajmonistycznego, który pozwoli ocenić życie osoby z niepełnosprawnością intelektualną  w kategoriach dobrego, sensownego oraz przydatnego. Wskazano na kierunki dalszych analiz służących pogłębianiu problematyki, która jest stosunkowo słabo rozpoznana na rodzimym gruncie pomimo jej znaczącej wartości dla edukacji, rehabilitacji i wsparcia.

Słowa kluczowe: intellectual disability, well-being, eudaimonism, hedonism, happiness
OPIEKA DOROSŁYCH DZIECI NAD NIESAMODZIELNYMI RODZICAMI — W POSZUKIWANIU POZYTYWÓW. DONIESIENIE BADAWCZE
dr hab., URSZULA BARTNIKOWSKA, prof. UWM
Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie, Uniwersytet Śląski w Katowicach
dr hab., KATARZYNA ĆWIRYNKAŁO
Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie
dr, BEATA ANTOSZEWSKA
Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie
Streszczenie:

Rosnąca liczba osób starszych i potrzebujących wsparcia to wyzwanie zarówno dla państwa, jak i dla konkretnych rodzin. Podjęte badania ukazują pozytywne strony opieki nad rodzicami sprawowanej przez dorosłe dzieci. Badania zostały przeprowadzone  w podejściu jakościowym, z zastosowaniem fenomenografii oraz częściowo ustrukturyzowanego wywiadu. W badaniach brało udział 21 osób (19 kobiet i 2 mężczyzn) w wieku 41–65 lat, którzy sprawowali taką opiekę przez dłuższy czas (minimum  6 miesięcy). Wyniki badań pokazały dwa obszary związane z pozytywnymi aspektami doświadczania takiej sytuacji, obszar związany z badanymi opiekunami (m.in. kontakty rodzinne, poczucie bliskości i miłości, doświadczanie wsparcia społecznego, rozwój osobisty, realizacja wyznawanych wartości); obszar związany z rodzicami  (np. pozytywne reakcje i samopoczucie rodziców). Pozytywne aspekty sytuacji opieki nad starszym tracącym sprawność rodzicem stanowiły jedynie niewielką część wypo-wiedzi opiekunów. Badania pokazały, że grupa ta wymaga wsparcia.

 

 

Słowa kluczowe: care, adult child as a caregiver, ageing, disabled parent
MOTYWACJA DO UCZENIA SIĘ JĘZYKA OBCEGO STUDENTÓW NIESŁYSZĄCYCH LUB SŁABOSŁYSZĄCYCH
dr hab., EWA DOMAGAŁA-ZYŚK, prof. nadzw.
Katolicki Uniwersytet Lubelski
Streszczenie:

Celem artykułu jest omówienie zagadnienia motywacji do uczenia się języka obcego niesłyszących i słabosłyszących studentów. Studia wyższe pełnią dla tej grupy osób zarówno funkcję edukacyjną, jak i rehabilitacyjną, a sprostanie wymaganiom programowym (m.in. związanym ze znajomością języka obcego na poziomie B2+) stanowi dla nich dodatkowe wyzwanie.
W artykule omówiono dotychczasowy stan badań nad zjawiskiem motywacji do uczenia się języka obcego oraz przedstawiono wyniki badań własnych w grupie 6 studentów z dysfunkcją słuchu – z wykorzystaniem angielskiej wersji skali Attitudes/Motivation Test Battery (AMTB). Wyniki wskazują na dobry poziom zarówno instrumentalnej, jak i zintegrowanej motywacji do uczenia się języka obcego, oraz średni poziom lęku językowego (rozumianego jako czynnik obniżający motywację). 

Słowa kluczowe: hard of hearing, foreign language learning, motivation, deaf, Attitudes/Motivation Test Battery (AMTB)
RADZENIE SOBIE W SYTUACJACH TRUDNYCH A AKCEPTACJA CHOROBY PRZEZ OSOBY Z CHOROBĄ PRZEWLEKŁĄ
dr, GRAŻYNA KWIATKOWSKA, prof. UMCS
Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, Wydział Pedagogiki i Psychologii UMCS Lublin, Instytut Psychologii
Streszczenie:

Tło/teza: Choroba jest szczególnie traumatycznym wydarzeniem w życiu człowieka, zwłaszcza gdy pojawia się nagle, ma ciężki, długotrwały przebieg lub zagraża życiu. Umiejętność radzenia sobie z chorobą, przystosowanie się do niej jest wypadkową wielu czynników, kształtujących w różnym stopniu postawę chorego wobec zagrożenia, jakim się ona dla niego staje. Jednym z nich jest sposób radzenia sobie z sytuacją trudną, jaką jest choroba przewlekła i jej akceptacja, która umożliwia lepszą adaptację do chorobowej sytuacji.
Problem, na który próbowano uzyskać odpowiedź, można sformułować w następujący sposób: Czy istnieje zależność pomiędzy strategiami radzenia sobie w sytuacjach trudnych z akceptacją choroby u osób przewlekle chorych?
Metody: W badaniach wykorzystano Inwentarz do Pomiaru Radzenia Sobie ze Stresem Mini-COPE w polskiej adaptacji Z. Juczyńskiego i N. Ogińskiej-Bulik oraz Skalę Akceptacji Choroby – AIS w adaptacji Z. Juczyńskiego.
Rezultaty: Otrzymane wyniki badań wskazują, że akceptacja choroby koreluje z aktywnym radzeniem sobie, czyli podejmowaniem działań zmierzających do poprawienia sytuacji przez osoby przewlekle chore. Jednym ze sposobów jest zażywanie substancji psychoaktywnych przez osoby, które w niższym stopniu akceptują zaistniałą sytuację. Preferują one styl skoncentrowany na emocjach.
Wnioski: Z badań wynika, że osoby chronicznie chore stosują różne strategie radzenia sobie z tak trudną sytuacją, umożliwiające im akceptację zaistniałej sytuacji i przystosowanie się do ograniczeń, które niesie ze sobą choroba przewlekła.

Słowa kluczowe: coping, persons with chronic disease, difficult situation, acceptance of disease
DOROŚLI Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ WZROKOWĄ W PERSPEKTYWIE POZYTYWNEJ – STAN BADAŃ
dr hab., BEATA SZABAŁA
Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, Zakład Socjopedagogiki Specjalnej
Streszczenie:

W literaturze przedmiotu, zwłaszcza obcojęzycznej, od dawna obserwuje się zainteresowanie badaczy problematyką funkcjonowania dorosłych z niepełnosprawnością wzrokową, co stanowi znaczącą przeciwwagę w stosunku do opracowań krajowych, poświęconych głównie problemom dzieci i młodzieży z uszkodzonym wzrokiem. Prezentowana praca jest próbą włączenia się w ten zaniedbany wątek polskiej pedagogiki specjalnej. Charakteryzuje ona, na podstawie dostępnej literatury, funkcjonowanie dorosłych z niepełnosprawnością wzrokową w perspektywie pozytywnej, w kontekście samooceny, nadziei, przekonania o własnej skuteczności, religijności.

Słowa kluczowe: self-esteem, adults with visual impairments, hope, self-efficacy and religio-usness