Niepełnosprawność i Rehabilitacja
Instytut Pracy i Spraw Socjalnych

nr 2 2018


.

OCENA EFEKTÓW REHABILITACJI U PACJENTÓW GERIATRYCZNYCH LECZONYCH Z POWODU CHOROBY ZWYRODNIENIOWEJ STAWÓW KOLANOWYCH
dr Marta Wolanin
Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie
Paulina Warzocha
Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej „Rehamed” w Tomaszowie Lubelskim
Rafał Sapuła
Zamojska Klinika Rehabilitacji Wyższej Szkoły Zarządzania i Administracji w Zamościu, Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie
Adam Topolski
Zamojska Klinika Rehabilitacji Wyższej Szkoły Zarządzania i Administracji w Zamościu
Antoni Wolanin
Oddział Kardiochirurgii, Samodzielny Publiczny Szpital Wojewódzki im. Papieża Jana Pawła II w Zamościu
Streszczenie:

Wstęp: W Polsce zmiany zwyrodnieniowe stawu kolanowego występują u 4–5 mln osób (Kaniewska 2014, s. 102–108). W Europie choroba zwyrodnieniowa stawów dotyka około 4% osób w wieku 18–24 lat, natomiast u osób starszych gonartroza występuje u 85% populacji (EULAR 2003, s. 1145–1155).

Cel pracy: Ocena efektów stosowanej rehabilitacji u osób starszych leczonych z powodu choroby zwyrodnieniowej stawów kolanowych. Materiał i metoda: Zbadano 60 osób – 30 osób w grupie badanej (19 kobiet oraz 11 mężczyzn) w wieku 60–85 lat (średnia wieku 72,5 lat) oraz 30 osób w grupie kontrolnej (18 kobiet i 12 mężczyzn) w wieku 20–59 lat (średnia wieku 39,5 lat). Wszystkie badane osoby miały zdiagnozowaną gonartrozę. Użyto kwestionariusza KOOS, skali VAS i ankietę własną. 

Wyniki: Według kwestionariusza KOOS po rehabilitacji odnotowano istotną statystycznie poprawę zarówno w grupie badanej (p < 0,0001), jak i kontrolnej (p < 0,0001). Stan pacjentów po rehabilitacji (według KOOS) w grupie badanej był istotnie gorszy niż w grupie kontrolnej (p < 0,05). 

Wnioski: 
1. Skuteczność rehabilitacji u osób powyżej 60. roku życia ze zwyrodnieniem stawów kolanowych jest mniejsza niż u osób do 60. roku życia. Wiek jest czynnikiem
wpływającym na efekt rehabilitacji osób ze zmianami zwyrodnieniowymi stawów kolanowych.
2. Według ankiety KOOS i skali VAS przeprowadzona rehabilitacja przyniosła zamierzone efekty, a poziom bólu znacznie się obniżył zarówno w grupie badanej, jak i kontrolnej.

Słowa kluczowe: rehabilitation, gonarthrosis, elderly patients
NIEKORZYSTNE NASTĘPSTWA LECZENIA NOWOTWORÓW ZŁOŚLIWYCH PIERSI I MOŻLIWOŚCI KIEROWANIA PACJENTEK NA REHABILITACJĘ
Lidia Urbanowicz
Zakład Rehabilitacji, Szpital Specjalistyczny w Wejherowie
Streszczenie:

Wprowadzenie i cel pracy: Leczenie raka piersi często wywołuje wiele powikłań. Niektóre z nich można zmniejszyć lub zniwelować poprzez rehabilitację. Celem artykułu jest przedstawienie powikłań po leczeniu nowotworów złośliwych piersi oraz możliwości kierowania pacjentek na rehabilitację. Ponadto zebranie tych informacji w jednej pracy może pełnić funkcję przewodnika.

Skrócony opis stanu wiedzy/tło: Niekorzystne następstwa w postaci ogólnego osłabienia organizmu oraz zmniejszenia siły mięśniowej, obrzęku, ograniczonej ruchomości czy zaburzonego czucia w obrębie kończyny górnej mogą pojawić się zarówno po operacyjnym leczeniu raka piersi, jak i po chemioterapii, radioterapii, brachyterapii czy hormonoterapii. Sposobem na zapobieganie i leczenie tych powikłań jest właściwie prowadzona rehabilitacja, która powinna być stosowana na każdym etapie terapii, zarówno przy udziale fizjoterapeuty, jak i samodzielnie przez pacjentkę w domu. Najczęściej będzie to terapia ruchem w połączeniu z zabiegami przeciwobrzękowymi i poprawiającymi czucie. W zależności od wskazań i etapu leczenia mogą być one przeprowadzane między innymi w warunkach ambulatoryjnych, domowych, podczas turnusów rehabilitacyjnych, leczenia uzdrowiskowego czy w klubach zrzeszających amazonki.

Podsumowanie: Dzięki zabiegom fizjoterapeutycznym można zmniejszyć, a niekiedy nawet zapobiec niekorzystnym następstwom leczenia raka piersi. Kierowanie pacjentek na rehabilitację jest bezwzględnie wskazane.

Słowa kluczowe: rehabilitacja, rak piersi, komplikacje po leczeniu onkologicznym, komplikacje pooperacyjne
MASAŻ W LECZENIU BÓLÓW KRĘGOSŁUPA
dr Marta Wolanin
Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie
Rafał Sapuła
Zamojska Klinika Rehabilitacji Wyższej Szkoły Zarządzania i Administracji w Zamościu, Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie
Adam Topolski
Zamojska Klinika Rehabilitacji Wyższej Szkoły Zarządzania i Administracji w Zamościu
Antoni Wolanin
Oddział Kardiochirurgii, Samodzielny Publiczny Szpital Wojewódzki im. Papieża Jana Pawła II w Zamościu
Ewelina Bednarczyk
Ośrodek Rehabilitacji w Łykoszynie
Streszczenie:

Wstęp: Dolegliwości bólowe szyjnego odcinka kręgosłupa występują u 60–90% populacji oraz stanowią poważny problem społeczny i ekonomiczny. Celem pracy była ocena efektów masażu leczniczego u pacjentów z dolegliwościami bólowymi szyjnego odcinka kręgosłupa.

Materiał i metoda: W badaniu o charakterze prospektywnym wzięło udział 60 osób z zespołem bólowym szyjnego odcinka kręgosłupa. Pacjenci zostali podzieleni na dwie grupy: badaną z masażem klasycznym (30 osób) i kontrolną bez masażu (30 osób). W każdej grupie wykonywano fizykoterapię i kinezyterapię. Użyto: Wskaźnika Sprawności w Bólach Kręgosłupa Szyjnego (NDI), wzrokowo-analogowej skali bólu VAS oraz ankiety własnej. Pomiar ruchomości badano za pomocą centymetra krawieckiego.

Wyniki: Po rehabilitacji zakres ruchomości był istotnie większy w grupie badanej: poprawie uległo zgięcie boczne w prawo; zwiększyło się z 22,4 cm do 25,4 cm (p = 0,0313); zgięcie boczne w lewo zwiększyło się z 23,3 cm do 26,3 cm (p = 0,0016); skręt w prawo zwiększył się z 29,7 cm do 32,8 cm (p = 0,0247) i skręt w lewo – z 29,8 cm do 33,2 cm (p = 0,0055). Po rehabilitacji odnotowano istotne statystycznie zmniejszenie dolegliwości bólowych (według VAS) zarówno w grupie badanej (z 6,6 do 3,4; p < 0,0001), jak i kontrolnej (z 5,6 do 3,3; p < 0,0001).

Wnioski: 
1. Masaż leczniczy odcinka szyjnego wpływa na zwiększenie zakresu ruchomości zgięcia bocznego w prawo i w lewo oraz skrętów w prawo i w lewo.
2. U osób z bólem odcinka szyjnego kręgosłupa masaż leczniczy jest zabiegiem zmniejszającym dolegliwości bólowe.

Słowa kluczowe: rehabilitacja, kręgosłup, zakres ruchów, masaż leczniczy
WPŁYW ZABIEGÓW REHABILITACYJNYCH na ODCZUWANIE DOLEGLIWOŚCI BÓLOWYCH U PACJENTÓW PO ZABIEGU ALLOPLASTYKI STAWU KOLANOWEGO
Małgorzata Owsianowska
Studium Doktoranckie Wydziału Nauk o Zdrowiu Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie
Patrycja Sagan
Koło Naukowe przy Zakładzie Podstawowej Opieki Zdrowotnej, Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie
dr hab. n. zdr. Anna Jurczak , prof.
Poznański Uniwersytet Medyczny Zakład Pielęgniarstwa Specjalistycznego, Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie
dr n. med. Sylwia Wieder-Huszla
Zakład Pielęgniarstwa Specjalistycznego, Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie
dr n. zdr. Joanna Owsianowska
Zakład Pielęgniarstwa Specjalistycznego, Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie
dr hab. n. zdr. Jacek Brodowski
Zakład Podstawowej Opieki Zdrowotnej, Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie
Streszczenie:

Wstęp: Choroba zwyrodnieniowa stawów jest jednym z najczęściej występujących schorzeń przewlekłych dotyczących stawów u osób powyżej 60. roku życia. W 25% przypadków choroba dotyczy stawów kolanowych. W zaawansowanych przypadkach gonartrozy wykonywane są zabiegi endoprotezoplastyki, które mają na celu przywrócenie funkcji stawu, ograniczenie dolegliwości bólowych oraz poprawę jakości życia pacjenta. Po zabiegu alloplastyki niezbędne jest wprowadzenie postępowania rehabilitacyjnego. Cel pracy: Celem pracy była analiza wpływu kompleksowej rehabilitacji na odczuwanie dolegliwości bólowych oraz poprawę sprawności i jakości życia pacjentów po endoprotezoplastyce stawu kolanowego.

Materiał i metody: W badaniu wzięło udział 100 pacjentów po zabiegu alloplastyki stawu kolanowego (69% kobiet i 31% mężczyzn). Przedział wiekowy badanej grupy wynosił 27–97 lat, a średnia wieku wynosiła 64,45 lat. Pacjenci poddani zostali kompleksowej fizjoterapii w szpitalu w Drezdenku. Do badania wykorzystano autorski kwestionariusz ankiety. Do oceny dolegliwości bólowych zastosowano 11‑stopniową wizualno-analogową skalę VAS. Badani oceniali odczuwane dolegliwości bólowe zarówno przed leczeniem, jak i po.

Wyniki: Przeprowadzone badania wykazały, że badani przed zastosowaniem kompleksowej rehabilitacji średnio oceniali dolegliwości bólowe na 7,23 punktu w skali VAS, natomiast po rehabilitacji średnia wynosiła 3,17 punktu. Wyniki wykazały istnienie istotności statystycznej. U pacjentów otyłych zauważono mniejszą skuteczność leczenia w odniesieniu do odczuwania bólu. W 99% przypadków dolegliwości bólowe uległy zmniejszeniu, jakość życia poprawiła się w 98% przypadków, natomiast u 99% pacjentów fizjoterapia pomogła w odzyskaniu sprawności.

Wnioski: 
1. Kompleksowa rehabilitacja zmniejsza odczuwanie dolegliwości bólowych, poprawia ruchomość stawów oraz polepsza jakość życia pacjentów po zabiegu alloplastyki
stawu kolanowego.
2. Wiek do 70 lat wydaje się być czynnikiem sprzyjającym silniejszemu zmniejszaniu bólu po operacji.
3. U pacjentów z nadmierną masą ciała zmniejsza się przeciwbólowa skuteczność rehabilitacji.

Słowa kluczowe: choroba zwyrodnieniowa stawów kolanowych, wymiana stawu kolanowego, rehabilitacja pooperacyjna
Skuteczność rozciągania mięśnia czołowego i rozcięgna naczasznego w ocenie badania właściwości mechanicznych kręgosłupa szyjnego
Paula Tomaszewska
Wydział Nauk o Zdrowiu, Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego
Streszczenie:

Wstęp: Rozluźnianie mięśni sklepienia czaszki to metoda fizjoterapeutyczna, która pomaga złagodzić bóle głowy i zwiększa zakres ruchu kręgosłupa w odcinku szyjnym. Celem publikacji było zaprezentowanie korzystnych efektów pracy w obrębie mięśnia czołowego i rozcięgna naczasznego oraz ich wpływ na ból głowy i ruchomość odcinka szyjnego.

Materiał i metody: Zaprezentowane wyniki badań dotyczą 10 osób – 5 kobiet i 5 mężczyzn w wieku 27–55 lat. Badani zostali podzieleni na dwie grupy ze względu na płeć. Grupa kobiet była poddana rozluźnianiu rozcięgna naczasznego, grupa mężczyzn – mięśnia czołowego. Przed rozpoczęciem i po zakończeniu właściwej terapii zmierzono zakres ruchomości szyi za pomocą inklinometru cyfrowego. Terapię przeprowadzono trzy razy w odstępach co 7 dni.

Wyniki: Każda próba w obu grupach przyniosła pozytywne efekty w postaci zwiększenia zakresu ruchu zgięcia oraz subiektywnego zmniejszenia odczucia bólu głowy. Technika rozciągania rozcięgna naczasznego przyniosła lepsze efekty w porównaniu do rozciągania mięśnia czołowego.

Wnioski: Zaproponowane leczenie przyczynia się do zmniejszenia dolegliwości bólowych w obrębie głowy i szyjnego odcinka kręgosłupa. Wprowadzenie techniki poprawia  zakres ruchomości w odcinku szyjnym. Technika rozluźniania mięśnia czołowego i rozcięgna naczasznego jest cennym uzupełnieniem kompleksowej rehabilitacji.

Słowa kluczowe: fizjoterapia, ruchomość kręgosłupa, odcinek szyjny, mięsień czołowy, rozcięgno naczaszne
REHABILITACJA KOŃCZYNY GÓRNEJ PO ZŁAMANIU GUZKA WIĘKSZEGO KOŚCI RAMIENNEJ, USZKODZENIU WIĘZOZROSTU BARKOWO-OBOJCZYKOWEGO I ZERWANIU ŚCIĘGNA MIĘŚNIA NADGRZEBIENIOWEGO. OPIS PRZYPADKU.
prof. dr hab. Zbigniew Szot
Sekcja Polska Międzynarodowego Stowarzyszenia Motoryki Sportowej (IASK)
dr Tomasz Szot
Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku
Streszczenie:

W artykule omówiono ćwiczenia i ich zastosowanie w rehabilitacji stawu barkowo-obojczykowego u osoby 78-letniej. Z dostępnej literatury wynika, że terapia osób starszych jest powolna i nie jest pewne, czy zastosowanie odpowiednich ćwiczeń jest w stanie przywrócić kończynę górną do stanu sprzed kontuzji. Postawiono następującą hipotezę: przy odpowiednio dużej liczbie powtórzeń ćwiczeń, osiągnięta zostanie znacząca poprawa zdolności ruchowej w uszkodzonym stawie w stosunkowo krótkim czasie. Uzyskane rezultaty potwierdziły hipotezę, że dzięki intensywnym ćwiczeniom wspartym zabiegami fizykoterapeutycznymi można osiągnąć znaczącą poprawę funkcjonowania tej kończyny.

Słowa kluczowe: rehabilitacja, kończyna górna, staw barkowo-obojczykowy
CYBER-OKO URZĄDZENIEM WSPIERAJACYM PROCES REHABILITACJI
Dorota Domaniewska - Murawska
Szpital Uniwersytecki nr 1 im. dr. A. Jurasza w Bydgoszczy
prof. dr hab. n. med. WOJCIECH HAGNER
Klinika Rehabilitacji Szpitala Uniwersyteckiego nr 1 im. dr. Antoniego Jurasza w Bydgoszczy Katedra i Klinika Rehabilitacji CM UMK w Bydgoszczy.
Streszczenie:

Mowa odgrywa bardzo ważną rolę w kontaktach międzyludzkich. Pozwala wyrażać różne stany emocjonalne, potrzeby i myśli. Niestety to wszystko można stracić, będąc chorym lub po wypadku. Pacjent pozbawiony jest wówczas umiejętności komunikacji werbalnej.

Jak wiemy, nauka i technika ciągle się rozwija i właśnie przykładem tego jest powstanie urządzenia Cyber-Oko. Aparat ten stanowi „furtkę”, przez którą chorzy mogą się komunikować ze światem zewnętrznym. Warto podkreślić, że urządzenie to nie tylko umożliwia porozumiewanie się z pacjentem, ale – co najważniejsze – daje im samym możliwość artykułowania swoich potrzeb. Jest to wspaniałe narzędzie np. do rehabilitacji logopedycznej. System C-Eye doskonale sprawdza się w komunikacji i rehabilitacji m.in. osób wybudzonych ze śpiączki, pacjentów po uszkodzeniu ośrodkowego układu nerwowego czy po udarach. Ostatnio urządzenie to coraz częściej służy do trafnej diagnozy, a co za tym idzie, rzeczywistej oceny stanu chorego.

Słowa kluczowe: mowa, Cyber-Oko, rehabilitacja logopedyczna, komunikacja pozawerbalna
LOGOTERAPIA MATKI ZAGROŻONEJ IN-VALIDUS DZIECKA
dr hab. MARCI N BIAŁAS, prof. nadzw.
Zakład Terapii Zajęciowej, Wydział Rehabilitacji i Kinezjologii Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu im. Jędrzeja Śniadeckiego w Gdańsku
Streszczenie:

Narodziny dziecka z niepełnosprawnością wiążą się nierzadko z traumatycznym wydarzeniem, jakiego doświadczają jego rodzice. Powodują nie tylko zaburzenia w funkcjonowaniu rodziny jako systemu, ale także mają wpływ na zdrowie jego rodziców. Chroniczny stres, jaki odczuwają, odbija się szczególnie na zdrowiu matki. Przeciążona obowiązkami wynikającymi z opieki i rehabilitacji swojego dziecka z niepełnosprawnością, obciążona nieuzasadnionym poczuciem winy za jego stan, żyjąca w ciągłym lęku o nie, przejawia objawy chorobowe, które ukazują stan jej zdrowotnej kondycji. In-validus dziecka jawi się tutaj jako stały stresor, utrzymujący wysoki stan odczuwanego przez nią chronicznego i permanentnego stresu. W tym przypadku adekwatne wsparcie ofiarowane matce dziecka z niepełnosprawnością nie może ograniczać się wyłącznie do opieki medycznej i psychologicznej. Skoro bowiem problem dotyka sfery duchowej matki, również i ten aspekt terapeutyczny należy wziąć pod uwagę. Stąd właśnie wynika uzasadnienie zastosowania logoterapii, której nadrzędnym celem jest pomoc matce dziecka z niepełnosprawnością w zdystansowaniu się od problemów, dokonanie zmian w systemie wartości, zneutralizowanie lęków, zapanowanie nad stresem, wyznaczenie nowych celów – odnalezienie sensu własnej egzystencji. W tym znaczeniu logoterapia jako uzupełnienie opieki medycznej i psychologicznej wydaje się być zasadna, rozszerza bowiem spektrum wsparcia dedykowanego matce dziecka z niepełnosprawnością o aspekt duchowy, stanowiący fundament adekwatnej i skutecznej terapii oraz pomyślności leczenia.

Słowa kluczowe: dziecko z niepełnosprawnością, stres, trauma, logoterapia, wsparcie duchowe