Niepełnosprawność i Rehabilitacja
Instytut Pracy i Spraw Socjalnych

nr 1 (69) 2018


Od wydawcy W przeciwieństwie do rozpowszechnionych opinii, Lorem Ipsum nie jest tylko przypadkowym tekstem. Ma ono korzenie w klasycznej łacińskiej literaturze z 45 roku przed Chrystusem, czyli ponad 2000 lat temu! Richard McClintock, wykładowca łaciny na uniwersytecie Hampden-Sydney w Virginii, przyjrzał się uważniej jednemu z najbardziej niejasnych słów w Lorem Ipsum – consectetur – i po wielu poszukiwaniach odnalazł niezaprzeczalne źródło: Lorem Ipsum pochodzi z fragmentów (1.10.32 i 1.10.33) „de Finibus Bonorum et Malorum”, czyli „O granicy dobra i zła”, napisanej właśnie w 45 p.n.e. przez Cycerona. Jest to bardzo popularna w czasach renesansu rozprawa na temat etyki. Pierwszy wiersz Lorem Ipsum, „Lorem ipsum dolor sit amet...” pochodzi właśnie z sekcji 1.10.32. W przeciwieństwie do rozpowszechnionych opinii, Lorem Ipsum nie jest tylko przypadkowym tekstem. Ma ono korzenie w klasycznej łacińskiej literaturze z 45 roku przed Chrystusem, czyli ponad 2000 lat temu! Richard McClintock, wykładowca łaciny na uniwersytecie Hampden-Sydney w Virginii, przyjrzał się uważniej jednemu z najbardziej niejasnych słów w Lorem Ipsum – consectetur – i po wielu 

dr hab. Remigiusz Kijak
redaktor naczelny

Etyka a problematyka seksualności osób z poważnymi, głębokimi niepełnosprawnościami
dr hab. MARZENNA ZAORSKA, prof. zw.,Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie
Wydział Nauk Społecznych, Katedra Pedagogiki Specjalnej
Streszczenie:

Zagadnienie seksualności osób z niepełnosprawnością, a szczególnie osób z głębszą niepełnosprawnością stanowią obecnie obszar zainteresowań naukowo-badawczych, realizowanych analiz teoretycznych i poszukiwań praktyki działań specjalistycznych podejmowanych wobec wskazanych osób oraz środowisk z nimi związanych. Ze względu na szczególność, a zasadniczo intymny charakter tego problemu (szczególnie kwestii edukacji seksualnej), wywołuje on liczne kontrowersje nie tylko w perspektywie mentalności, postaw społecznych, przysługujących praw, rozwiązań strategicznych, organizacyjnych, metodycznych, ale również etycznych. Stąd w treści danego artykułu podjęto próbę przestawienia tematyki seksualności osób z głębszą niepełnosprawnością na kontinuum: specjaliści ↔ osoba z niepełnosprawnością ↔ rodzina osoby z niepełnosprawnością.

Słowa kluczowe: etyka, etyczność, seksualność a etyka i etyczność, seksualność, seksualność osoby z nie- pełnosprawnością, osoba z niepełnosprawnością
Warsztaty terapii zajęciowej jako forma aktywizacji zawodowej osób dorosłych z niepełnosprawnością intelektualną
dr BOGUMIŁA BOBIK
Uniwersytet Śląski w Katowicach
Streszczenie:

W artykule przedstawiono znaczenie warsztatów terapii zajęciowej (WTZ) w rehabi litacji dorosłych osób z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym. We wprowadzeniu wyjaśniono pojęcie dorosłości, wskazano jej główne cechy i etapy. W dalszej części przedstawiono różne podejścia do terminu terapii zajęciowej oraz wymieniono zadania instytucjonalne w obszarze rehabilitacji i aktywizacji zawodowej WTZ. Następnie, w oparciu o wyniki badań diagnostycznych, opisano przebieg procesu rehabilitacji zawodowej w WTZ, rolę pracowników (instruktorów zawodu, psychologa i doradcy zawodowego) oraz wskazano ich zalety i ograniczenia.

Słowa kluczowe: rehabilitacja, terapia zajęciowa, niepełnosprawność intelektualna, aktywizacja zawodowa
Stygmatyzacja przeniesiona u partnerów osób z niepełnosprawnością ruchową. Próba konstrukcji narzędzia.
dr hab. Monika Parchomiuk
dr hab.,STANISŁAWA BYRA, prof. nadzw. UMCS
Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, Instytut Pedagogiki
Streszczenie:

Przedmiotem artykułu jest analiza właściwości psychometrycznych skali zaprojektowanej przez autorki opracowania do badania stygmatyzacji przeniesionej. Na podstawie eksploracji z udziałem współmałżonków osób z niepełnosprawnością ruchową (o różnej etiologii) dokonano oceny parametrów rzetelności oraz trafności skali. Ustalono wysoce zadowalające wskaźniki w tym zakresie. W toku analizy czynnikowej wyłoniono trzy główne aspekty stygmatyzacji przeniesionej odpowiadające projektowanej strukturze, tj. afektywny/emocjonalny, poznawczy oraz behawioralny. Opracowana skala o sprawdzonych właściwościach psychometrycznych pozwala określić stygmatyzację przeniesioną w kontekście własnych doświadczeń stygmatyzacyjnych związanych z byciem partnerem życiowym osoby z niepełnosprawnością oraz postrzeganych u małżonka z niepełnosprawnością.

Słowa kluczowe: affiliate stigma, courtesy stigma, scale, spouses, care, physical disability, psychometric properties
Niesłyszący a odbiór dźwięków
Martyna Jamróz
Inżynieria Akustyczna WIMiR, Akademia Górniczo-Hutnicza
Streszczenie:

We współczesnym świecie coraz częściej spotyka się ludzi z problemami ze słuchem. Niedosłuch diagnozuje się zarówno u dorosłych, jak i u dzieci. Odpowiednie wspomaganie zmysłu słuchu zapewnia osobom z tym problemem pełne i komfortowe uczestnictwo w społeczeństwie. Jednak nie we wszystkich przypadkach możliwe jest zastosowanie implantu bądź aparatu słuchowego. Mimo to osoby niesłyszące odbierają w jakiś sposób dźwięki otoczenia. Celem prezentowanych badań jest znalezienie jak najdokładniejszej odpowiedzi na pytanie, w jaki sposób się to dzieje. W XX w. powstała teoria, uwzględniająca istnienie zmysłu wibracyjnego (Revesz 2001), który miał odpowiadać za odbiór i analizę odczuć związanych z dźwiękiem. W przytoczonych badaniach testowano tę teorię poprzez przeprowadzenie zestawu badań subiektywnych – audiogramów (obrazujących progiodczuwania wibracji, a nie słyszenia) oraz map ciała. Przeprowadzono również jedno badanie obiektywne – badanie EEG, które umożliwiło obserwację pracy mózgu podczas ciszy oraz podczas podawania bodźców.

Słowa kluczowe: professional ac- tivation, occupational therapy, rehabilitation, intellectual disability
Przestrzeń normalizacyjna dla dzieci z zaburzeniami ze spektrum autyzmu. Autorska koncepcja i organizacja integracyjnej świetlicy środowiskowej
Agnieszka Lewko
Uniwersytet Śląski, Wydział Pedagogiki i Psychologii, Zakład Pedagogiki Specjalnej
Streszczenie:

Artykuł porusza zagadnienie normalizacji przestrzeni osób z ASD (Autistic Spectrum Disorder - spektrum zaburzeń autystycznych) w warunkach integracyjnej świetlicy środowiskowej. Omawia kwestie teoretyczne dotyczące tego zagadnienia i zawiera opis autorskiej koncepcji zmiany ośrodka wsparcia dziennego dla dzieci, w placówkę o charakterze integracyjnym. Prezentowane tezy i charakterystyka zmian w organizacji oraz formach pracy świetlicy, została wsparta opisem przypadku chłopca z ASD.

Słowa kluczowe: rehabilitacja, normalizacja, zaburzenia ze spektrum autyzmu, integracja, świetlica środowiskowa
Dorosłość kobiet z niepełnosprawnością ruchową – szanse i zagrożenia
prof. dr hab. Anna Nowak
Uniwersytet Śląski, Zakład Pedagogiki Specjalnej
Streszczenie:

W artykule omówiono pojęcie „dorosłość” w ujęciu obiektywnym i subiektywnym. Analizie poddano zadania rozwojowe w okresie dorosłości w ujęciu R. Havighursta. Zwrócono uwagę na specyfikę wczesnego nabywania niepełnosprawności i związane z tym ograniczenia w dorosłości. Omówiono bariery i zagrożenia związane z dorosłością kobiet z niepełnosprawnością (ze szczególnym uwzględnieniem kobiet z niepełnosprawnością ruchową), a także sytuację tych kobiet w pełnieniu ról społecznych. Wymieniono bariery i zagrożenia w dorosłości, jakie wystąpiły u badanych kobiet z wcześnie nabytą niepełnosprawnością ruchową. Zaproponowano działania na rzecz ograniczenia zagrożeń i barier związanych z pełnieniem przez nie ról społecznych i realizowaniem życiowych zadań.

Słowa kluczowe: niepełnosprawność ruchowa, kobiety, szanse, wsparcie, dorosłość, bariery, role społeczne
Wyzwania wobec niepełnosprawnych studentów stojące przed uczelnią wyższą
mgr Justyna Staszczyk
Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Tarnowie, Instytut Administracyjno-Ekonomiczny
Streszczenie:

W artykule omówiono wyzwania, jakie stoją przed szkołami wyższymi w kwestii ich dostępności dla studentów z niepełnosprawnościami. Jest to bardzo istotne, ponieważ od kilkunastu lat ich liczba systematycznie wzrasta. W artykule wskazano niektóre bariery, a także przedstawiono sposób ich zdiagnozowania, zinterpretowania i usuwania, aby studenci z niepełnosprawnościami mogli się stać pełnosprawnymi uczestnikami procesu kształcenia. Analizy i zalecenia autorka przedstawiła, opar opierając się na raporcie Rzecznika Praw Obywatelskich Dostępność edukacji akademickiej dla osób z niepełnosprawnościami. Analiza i zalecenia (RPO 2015,…)”.

Słowa kluczowe: wsparcie, polskie uniwersytety, pomoc, szkolnictwo wyższe, studenci z niepełnosprawnością
System naczyń połączonych, czyli rodzina w procesie wspierania w rozwoju osób z niepełnosprawnością
dr Iwona Wendreńska
Uniwersytet Śląski w Katowicach
dr Małgorzata Satoła
Uniwersytet Śląski w Katowicach
Streszczenie:

Wczesne wspomaganie rozwoju to potrzebna i intensywnie rozwijająca się w ostatnich latach forma wsparcia dzieci z niepełnosprawnością i ich rodzin. Obejmuje wzajemnie zależną triadę podmiotów: dzieci – rodziny – specjaliści. Właściwości tych podmiotów, ich indywidualne zasoby, zaangażowanie i gotowość współpracy determinują efektywność całego procesu. Autorki tego artykułu podjęły próbę zarysowania teoretyczno-prawnych podstaw realizacji wczesnego wspomagania rozwoju dzieci z niepełnosprawnością w naszym kraju oraz opisu i analizy wyników badań dotyczących pojmowania przez rodziców i specjalistów roli rodziny we wczesnym wspomaganiu rozwoju dzieci z niepełnosprawnością, sygnalizowanych przez rodziców potrzeb i oczekiwań względem specjalistów, doświadczanych trudności, a także możliwości wspierania ich działań.

Słowa kluczowe: logopeda/neurologopeda, wczesne wspomaganie rozwoju dziecka, terapeuta SI, rehabilitant, surdopedagog/oligofrenopedagog, dzieci z niepełnosprawnością